• ÖZLELLEŞTİRME SONRASI ALT İŞVEREN UYGULAMASINA GEÇME

     
    YARGITAY
    9. HUKUK DAİRESİ
     
    Esas No.
    Karar No.
    Tarihi:
    2007/29135
    2008/6700
    28.03.2008
    İlgili Kanun / Madde
    4857 S. İşK/18-21
       
    • ÖZLELLEŞTİRME SONRASI ALT İŞVEREN UYGULAMASINA GEÇME
    • KADROLU İŞÇİLERİ İ,ŞTEN ÇIKARTMA
    • MUVAZAANIN BELİRLENMESİ ÜZERİNE YÜKSEK ÜCRETLİ İŞÇİLERİ ÇIKARTMAK İÇİN BÖLÜM KAPATILMASI
    • KAPATMANIN SÜREKLİ OLMAMASI
    • GEÇERSİZ FESİH
      ÖZETİ: Davalı işverenin özelleştirme sonrası, daha ekonomik olması nedeni ile alt işveren uygulamasına geçmesi, bu nedenle asıl kadrolu ve kapsam içi sendikalı işçilerin iş sözleşmelerini feshetmesi, bu uygulamasının yargı kararlan ile muvazaalı kabul edilmesi üzerine, bu kez feshe konu isletmesel karan alması,fesihten sonra üretim bölümlerinin kapatıldığı belirtilmesine rağmen, halen işçi bulunduğunun tespit edilmesi karşısında, olayların gelişimine göre üretim bölümünde kapatmanın kalıcı ve sürekli olmadığı, işverenin tutarlı davranmadığı, özellikle yüksek ücret alan işçileri aşamalı olarak çıkartarak yerine daha düşük ücretle çalışan alt işveren işçilerini alarak keyfi davrandığı anlaşılmaktadır. İşverenin isletmesel karan tutarlılık ve keyfilik denetimine tabi tutulduğunda, feshin geçerli nedene dayanmadığı sabit olduğundan, mahkemenin işe iade isteğinin reddine dair kararının bozulması gerekmiştir.
                 

    DAVA                         :Davacı,  feshin geçersizliği ve ise iadesi ile ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
    Yerel mahkeme, davayı reddetmiştir.
    Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hâkimi S.Bıçaklı tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

    Davacı, iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından geçerli neden olmadan feshedildiğini belirterek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
    Mahkemece, davalı işverenin hammadde olan doğal gaz fiyatlarındaki artış nedeni ile maliyetin yükselmesi sonucu olası zararı önlemek amacı ile üretimi durdurduğu, az maliyet gerektirmesi nedeni ile yurt dışından ithalatı ile gübre alındığı ve torbalanıp satışa sunulduğu, işverenin işletmenin en karlı durumu yönünde aldığı işletmesel karara yargı yolu ile müdahale edilmesinin mümkün olmadığı, işverenin daha az kar ederek üretime devam ermesi ve işçileri çalıştırmaya zorlanamayacağı, üretimin durdurulması nedeni ile işçilerin üretime bağlı başka bir bolüm olmadığından başka yerde çalıştırılma olanağı bulunmadığı, seri olarak açılan davalarda torbalama, güvenlik satış gibi bölümlerde çalışan işçilerin ayrıca durumlarının değerlendirilmesi gerektiği, davacının iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayandığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
    Aynı durumdaki işçiler tarafından açılan davalara ilişkin olarak Dairemizce "işverenin fesih nedeni olarak gösterdiği gübre hammaddesi amonyağın üretimi yerine ithaline dair aldığı işletmesel kararın, işverenin girişim Özgürlüğü çerçevesinde aldığı bir kurucu karar olduğu, bu kararın amaca uygunluk ve yerindelik denetimine tabi tutulamayacağı, doğal gaz fiyatlarında artış yarımda, satılan üründe de fiyat artışı olduğu, davalı şirketin gerçekleşen zararının bulunmadığı, fiyatta ve maliyetteki dalgalanmalar nedeni ile tekrar üretime geçiş imkanı olduğu gerekçesi ile ve işverenin amonyak üretimi yapma ve bu kapsamda işçi çalıştırmaya zorlanacak şekilde işe iade karan verilemeyeceği, ancak tutarlılık, keyfilik ve feshin son çare olması yönünden ölçülülük denetimine tabi olduğu, bu yönlerde denetim yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi için" araştırmaya yönelik bozulmasına karar verilmiştir. Aynı mahkemenin bozmaya uyarak yaptığı yargılama sonucunda alman bilirkişi raporunda da, bilirkişi kurulu tarafından benzer belirlemelerde bulunulmuş, işe iadeye ilişkin verilen karar onanarak kesinleşmiştir.
    Buna göre, davalı işverenin özelleştirme sonrası, daha ekonomik olması nedeni ile alt işveren uygulamasına geçmesi, bu nedenle asıl kadrolu ve kapsam içi sendikalı işçilerin iş sözleşmelerini feshetmesi, bu uygulamasının yargı kararlan ile muvazaalı kabul edilmesi üzerine, bu kez feshe konu isletmesel karan alması,fesihten sonra üretim bölümlerinin kapatıldığı belirtilmesine rağmen, halen işçi bulunduğunun tespit edilmesi karşısında, olayların gelişimine göre üretim bölümünde kapatmanın kalıcı ve sürekli olmadığı, işverenin tutarlı davranmadığı, özellikle yüksek ücret alan işçileri aşamalı olarak çıkartarak yerine daha düşük ücretle çalışan alt işveren işçilerini alarak keyfi davrandığı anlaşılmaktadır. İşverenin isletmesel karan tutarlılık ve keyfilik denetimine tabi tutulduğunda, feshin geçerli nedene dayanmadığı sabit olduğundan, mahkemenin işe iade isteğinin reddine dair kararının bozulması gerekmiştir.
    Belirtilen nedenlerle, 4857 sayılı iş Kanunun 20.maddesinin 3.fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.

    SONUÇ: Yukarıda belirtilen nedenlerle;
    l-) Kocaeli 2. İş Mahkemesinin 22.6.2007 gün ve 107–440 sayılı kararının bozularak ortadan kaldırılmasına,
    2-) İşverence yapılan feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine,
    3-) Davacının yasal sürede işe başvurmasına rağmen, işverenin süresi içinde işe başlatmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının işçinin 6 aylık ücreti olarak belirlenmesine,
    4-) Davacının işe iade için işverene süresi içinde başvurması halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok dört aylık ücret ve diğer haklarının davacıya ödenmesi gerektiğinin belirlenmesine,
    5-) Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
    6-) Davacı vekille temsil edildiğinden, karar tarihinde yürürlükte olan tarifeye göre 500.YTL vekâlet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
    7-) Davacı tarafından yapılan 40.00 YTL Yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
    8-) Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine kesin olarak oybirliğiyle 28.3.2008 tarihinde karar verildi.
     

© 2019 - ÇALIŞMA VE TOPLUM DERGİSİ